Stres - czy jesteśmy skazani na chorowanie?

 

 

Nie musimy być specjalistami od hormonów i biochemii organizmu, żeby czuć na własnym ciele, że ciągnąca się długo trudna sytuacja, przeciążenie, problemy finansowe czy trudności w relacjach powodują, że coś w nas działa nie tak.

 

Często przyzwyczajamy się do tego stanu. Sądzimy bowiem, że jedynym sposobem na to, aby przestać się stresować, jest usunięcie źródła problemu.

 

Tymczasem w większości przypadków nie jesteśmy w stanie z dnia na dzień zmienić pracy, zmienić partnera, pozbyć się długów, diametralnie poprawić stanu zdrowia, kupić mieszkania czy rozwiązać problemów rodzinnych.

 

Nie mamy wpływu na sytuację gospodarczą czy polityczną i nie sprawimy, że życie stanie się całkowicie przewidywalne.

Przez to często brakuje nam pomysłu na to, jak na co dzień radzić sobie ze stresem i jak zmniejszyć jego destrukcyjne działanie na nasze zdrowie.

 

Na samym początku warto jednak zaznaczyć: stres sam w sobie jest nam absolutnie niezbędny do życia.

 

A w zasadzie wydzielające się podczas niego hormony, takie jak adrenalina, noradrenalina czy kortyzol.

To dzięki nim nasz gatunek przetrwał. Odpowiadają one za przygotowanie ciała do walki lub ucieczki w sytuacji zagrożenia.

To właśnie te hormony sprawiają, że wzrasta ciśnienie krwi, a naczynia krwionośne się obkurczają, aby krew szybciej dopływała do mięśni oraz mózgu. To one aktywują ciało do wysiłku i inicjują rozkład tłuszczów, by do krwi trafiło szybkie źródło energii.

Robią wszystko, aby zmobilizować nas do maksymalnej ochrony przed zagrożeniem. Są nam potrzebne – bez nich ziemią władałby dziś tygrys szablozębny, a nie my.

 

Problem polega na tym, że po zakończonej walce układ przywspółczulny powinien przywrócić poziom tych hormonów do równowagi. W naszym codziennym życiu zagrożenie jednak niemal nie mija, ponieważ ma charakter przewlekły.

 

Nie chcę tutaj mówić o tym, że często sami na własne życzenie – poprzez „nakręcanie się” i ciągłe odtwarzanie w głowie trudnych sytuacji – jeszcze ten stan nasilamy (to temat na osobny wpis).

 

Dzisiaj chciałabym skupić się na tym, że czasami w życiu naprawdę trafiają się sytuacje, których z dnia na dzień po prostu nie możemy zmienić.

 

Co możemy wtedy zrobić?

 

Po pierwsze: nie ignorować sygnałów, które wysyła nam ciało, a które świadczą o tym, że kortyzol stale utrzymuje się na wysokim poziomie.

 

Po drugie: poszukać sposobów na to, jak bez eliminacji źródła stresu zmniejszyć jego destrukcyjny wpływ na zdrowie.

 

Nie chodzi tu tylko o samo obniżanie kortyzolu, ale o poprawę regulacji całego układu stresu, czyli osi podwzgórze–przysadka–nadnercza.

 

Co powinno skłonić Cię do zastanowienia się, czy podwyższone hormony stresu nie stały się Twoją codziennością? Przyjrzyj się swoim objawom.

 

Może Ci się wydawać, że nie jesteś zestresowana lub zestresowany, bo nie przypuszczasz, że nadmiar obowiązków, hałas, oglądanie TikToka przez kilka godzin dziennie, ciągłe słuchanie złych wiadomości, brak czasu na spokojny posiłek czy ultraprzetworzona żywność również stale podbijają poziom kortyzolu.

 

Jakie są pierwsze objawy przewlekle podwyższonego poziomu kortyzolu?

 

• wkurzenie bez wyraźnego powodu, ciągłe poczucie irytacji (nawet z błahych przyczyn), zaburzenia nastroju,

 

• przygnębienie bez wyraźnego powodu i negatywne nastawienie do świata,

 

• problemy ze snem – zarówno z zasypianiem, jak i z samą jakością nocnego odpoczynku,

 

• ciągłe zmęczenie, nawet po teoretycznie przespanej nocy,

 

• przewlekłe napięcie mięśniowe i bóle niewiadomego pochodzenia,

 

• rozregulowany apetyt (wilczy głód lub jego całkowity brak),

 

• częste, powracające infekcje,

 

• silny zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) oraz nieregularne cykle u kobiet.

 

Jeżeli na tym etapie nie znajdziemy sposobu i czasu na to, aby pomóc swojemu organizmowi, w dłuższej perspektywie musimy liczyć się z poważniejszymi konsekwencjami zdrowotnymi:

 

• rozwojem nadciśnienia i chorób układu krążenia,

 

• wyższym ryzykiem zawału lub udaru,

 

• chorobami z autoagresji (autoimmunologicznymi),

 

• cukrzycą typu 2,

 

• chorobą wrzodową oraz IBS (zespołem jelita drażliwego),

 

• nieswoistymi chorobami jelit (np. chorobą Leśniowskiego-Crohna),

 

• depresją i zaburzeniami lękowymi,

 

• spadkiem libido i problemami z płodnością,

 

 

• zwiększonym ryzykiem chorób nowotworowych.

 

I to wciąż nie wszystko.

 

Nie przestawaj jednak czytać w tym miejscu – nie chcę zostawić Cię z poczuciem bezsilności.

 

Choć rzadko możemy usunąć samo źródło stresu, zawsze warto (i można!) wspierać organizm w radzeniu sobie z jego skutkami.

 

Doskonale wiem, że w sytuacjach dramatycznie trudnych, kiedy lęk i ból są tak silne, że ciężko złapać oddech, stosowanie domowych metod bywa niemożliwe.

 

Wtedy potrzebne jest mocniejsze wsparcie, np. ze strony psychiatry czy terapeuty.

 

Jeśli jednak jesteś w stanie chociaż na chwilę się zatrzymać, warto pamiętać, że istnieją proste, przebadane naukowo sposoby na to, aby kortyzol nie niszczył Twojego zdrowia.

 

Oto co realnie pomaga:

 

• Sen – najsilniejszy, naturalny regulator kortyzolu. Warto zadbać o higienę snu oraz o odpowiednie przygotowanie do niego, które tak naprawdę zaczyna się już rano.

 

• Aktywność fizyczna – regularny, umiarkowany ruch sprawia, że układ nerwowy staje się mniej reaktywny na codzienne stresory.

 

• Oddech – aktywuje układ przywspółczulny, dzięki czemu pozwala ciału szybciej wrócić do biochemicznej równowagi.

 

• Medytacja i mindfulness – poprawiają regulację emocji i wyciszają aktywność obszarów w mózgu odpowiedzialnych za strach i alarm.

 

• Kontakt z naturą – udowodniono, że obniża pobudzenie układu współczulnego (odpowiedzialnego za stres).

 

• Dobre relacje społeczne – zwiększają poczucie bezpieczeństwa, co bezpośrednio obniża reakcję kortyzolową.

 

• Dieta stabilizująca glukozę – posiłki bogate w pełnowartościowe białko i zdrowe tłuszcze zapobiegają skokom cukru, które organizm traktuje jako kolejny alarm.

 

• Muzyka – badania pokazują, że słuchanie spokojnej muzyki fizycznie obniża poziom kortyzolu, tętno oraz ciśnienie.

 

• Masaż – zmniejsza napięcie mięśniowe i wspiera wydzielanie oksytocyny, która jest naturalnym "hamulcem" dla stresu.

 

• Aromaterapia – niektóre olejki eteryczne (szczególnie lawendowy czy z kadzidłowca) wykazują udokumentowany wpływ na wyciszenie.

 

• Ograniczanie nadmiaru bodźców – okresowy „detoks cyfrowy” od powiadomień daje układowi nerwowemu szansę na upragnioną regenerację.

 

Wydawać się może, że wyjście z tego błędnego koła jest zbyt trudne i być może już na starcie czujesz, że nie dasz rady. Zupełnie się temu nie dziwię.

 

To nie jest proste, gdy brakuje Ci sił.

 

Jednak ta praca nad sobą jest warta każdej minuty. Nagrodą jest bowiem to, co najważniejsze – Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne.

 

Liczenie na to, że akurat nas ominą konsekwencje, mimo posiadania klasycznych objawów przebodźcowania, to niestety myślenie życzeniowe.

Pewnie doskonale zdajesz sobie z tego sprawę, ale nadmiar obowiązków i zmęczenie sprawiają, że pokusa odłożenia „siebie” na później jest ogromna. Nie rób tego.

 

Jeżeli chcesz zacząć działać, ale nie wiesz, od czego zacząć – chętnie przyjrzę się temu razem z Tobą.

 

Stworzyłam miesięczny oraz trzymiesięczny program wspierający regulację układu nerwowego i z radością pomogę Ci przejść przez ten proces krok po kroku.